GearReady · Dossier · Water en ijs
Auto te water: de drie stappen die tellen
Je hebt ongeveer een minuut. Niet om na te denken, maar om eruit te zijn. En de instructie die iedereen kent, klopt niet meer voor elke auto.
In Nederland raken jaarlijks 750 tot 800 voertuigen te water. Daarbij vallen meer dan vijftig doden. Bij een auto te water telt maar een ding: dat je eruit bent voordat het water te hoog staat. Je hebt daarvoor ongeveer een minuut.
De drie stappen
- Gordel los. Eerst, altijd. Klemt hij, dan heb je een gordelmes nodig, en dat vind je niet meer op het moment zelf.
- Ruit eruit. Elektrische ramen werken de eerste momenten vaak nog. Zo niet: intikken, in een hoek, niet in het midden.
- Ruggelings naar buiten. Met je voeten eerst kom je klem te zitten. Ga achterwaarts door de opening en zwem naar boven, naar het licht.
De valkuil die bijna niemand kent: gelaagd glas. Steeds meer moderne auto’s hebben gelaagde zijruiten. Die tik je niet in, ook niet met een noodhamer: het glas scheurt maar blijft zitten. Lukt de zijruit niet, ga dan naar de achterruit. Kijk dit een keer op: op je zijruit staat in kleine letters of het gelaagd is. Dat weten voordat je in het water ligt, is het hele punt.
Een gordelmes kost een tientje
Als je gordel klemt, is dat het enige gereedschap dat je nog helpt. Tien euro, in het handschoenenkastje is te ver: je wilt hem binnen handbereik, aan de stuurkolom of aan je sleutelbos. Een noodhamer met gordelmes doet allebei.
In ijswater is de koudeshock je grootste vijand
Niet de kou. Val je in ijswater, dan schiet je adem alle kanten op en hyperventileer je binnen seconden. Dat is een reflex, geen paniek, en hij duurt ongeveer een minuut. Overleef je die eerste minuut met je hoofd boven water, dan heb je daarna nog minuten om iets te doen. De meeste mensen verdrinken in die eerste minuut, niet aan onderkoeling.
Op het ijs: zoek de afwijkende kleur
De oude regel over wel of geen sneeuw is te grof. Kijk naar kleur: donkere plekken, grijs in plaats van wit, of een glimmende baan zijn dun. Het ijs is altijd dunner onder bruggen, bij riet en waterplanten, en op plekken waar water stroomt.
Als je erdoorheen zakt
- Breek het ijs richting de kant. Trekken aan een rand die telkens afbreekt kost je alles. Breek een pad naar de kant toe.
- Ga niet staan. Rol. Je bent uit het wak, je bent opgelucht, je staat op, en je zakt er opnieuw doorheen. Rol weg over het ijs tot je op dik ijs bent.
- IJsprikkers hangen over je jas. Niet eronder. Met verkleumde vingers krijg je een rits niet meer open.
De derde man in het wak. Dit ziet de Reddingsbrigade echt gebeuren: iemand zakt erdoor, een tweede gaat helpen en zakt er ook door, een derde gaat die twee helpen. Redden doe je droog. Ga niet het ijs op. Gooi wat je hebt: een tak, een touw, een jas, een sjaal. Bel 112 en blijf op de kant.
Hoe je warm blijft nadat je nat bent geworden, en waarom je de mens verwarmt en niet het huis, staat in ons dossier warm blijven zonder stroom. De volledige scenario-aanpak staat in Code Rood.
Bronnen: KNRM en Reddingsbrigade Nederland (auto te water, ijsredding), ANWB en RDW (aantallen, handelingsvolgorde, gelaagd glas), onderzoek naar koudeshockrespons. Gecontroleerd juli 2026.
Verder lezen
- Zo stelp je een ernstige bloeding — Druk, gaas, tourniquet — in die volgorde.
- Burgerhulpverlener worden: de zes minuten die tellen — De zes minuten die alles bepalen.
- Vluchten, schuilen, alarmeren: in die volgorde — De volgorde die je vooraf vastlegt.
Dit dossier is onderdeel van BRAMs Briefing.