GearReady · Dossier · Acuut geweld
Vluchten, schuilen, alarmeren: in die volgorde
De officiele handelingsinstructie bij een aanslag past in drie woorden. De volgorde is geen suggestie: hij is de instructie.
Vluchten, schuilen, alarmeren. Drie woorden, in die volgorde. Dat is de hele officiele handelingsinstructie bij een aanslag of acuut geweld. De volgorde is het belangrijkste eraan: eerst weg, dan pas dekking, en bellen doe je als het eerste twee niet meer kan of al gelukt is.
Waarschuw anderen, maar laat je niet ophouden. Dat staat er letterlijk. Het klinkt hard en het is precies goed: wie blijft staan om iedereen te overtuigen, is zelf een slachtoffer erbij. Roep het en loop door.
Kun je niet weg? Dikke muren
Schuilen is geen deur dichtdoen en hopen. Zoek massa: beton, een muur, een pijler. Niet achter een deur, niet onder een tafel. Kogels gaan door gipsplaat, hout en glas heen alsof het niets is. Massa stopt ze.
Zet je telefoon op stil. Niet op trillen. Trillen op een harde vloer is op tien meter afstand te horen. Dat is een detail waar mensen niet aan denken, en het is het verschil tussen gevonden worden en niet.
112 weet waar je bent, ook met je locatie uit
Dit is het weetje waar je iemand mee redt. Bel je 112 met een moderne telefoon, dan stuurt het toestel automatisch je locatie mee via AML: Advanced Mobile Location. Dat werkt op basis van gps en wifi, het is veel nauwkeuriger dan een zendmast, en het werkt ook als je locatievoorziening uitstaat. Na het gesprek zet het zichzelf weer uit.
De centralist vraagt alsnog waar je bent. Dat is een controle, geen teken dat het niet werkt.
Kun je niet praten?
- Bel en zeg niets. Laat de centralist het overnemen. Ze zijn getraind op een stille beller en luisteren naar de achtergrond.
- De 112NL-app is er niet alleen voor doven en slechthorenden. Hij bestaat voor iedereen die niet kan horen of niet kan praten. Nu installeren, niet straks: in een crisis download je niets meer.
- Ga niet kijken. De rampentoerist blokkeert de straat waar de ambulance doorheen moet.
Ook zonder diploma red je levens
Dat zegt de overheid zelf: Vluchten, schuilen en alarmeren. De volgorde is vast: eerst jezelf in veiligheid brengen, dan 112, dan pas helpen. Een tweede slachtoffer helpt niemand.
Wat is verdacht?
Een onbeheerde tas. Een pakketje dat er niet hoort. Iemand die filmt wat niemand filmt. Je hoeft geen zekerheid te hebben om te melden; dat is niet jouw taak.
Het dreigingsniveau staat op een schaal van vijf. De NCTV stelt het twee keer per jaar vast in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland. Sinds 2016 zijn er vijf niveaus; bij de start in 2005 waren het er vier. Nederland staat op niveau 4: een reele kans op een aanslag. Niveau 5 is precies een keer gehaald: 18 maart 2019, enkele uren, alleen in de provincie Utrecht, direct na de tramaanslag.
Het handboek
De volgorde per scenario, op papier
Vluchten, schuilen of alarmeren is één beslisboom van vele. Code Rood bevat ze allemaal, en ligt er nog als je telefoon dat niet doet.
Wanneer binnenblijven veiliger is dan vluchten, en hoe je een veilige kamer kiest, staat in ons dossier schuilen. De volledige handelingsvolgorde per scenario staat in Code Rood.
Bronnen: NCTV (handelingsperspectief, Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland, dreigingsniveaus), Politie en Landelijke Meldkamer (AML, 112NL-app), Rijksoverheid (burgerhulp bij incidenten). Gecontroleerd juli 2026.
Verder lezen
- Schuilen: wanneer blijf je binnen? — Wanneer binnenblijven veiliger is dan vertrekken.
- Veilig in een menigte: de dichtheid die telt — Dichtheid lezen voordat het te druk wordt.
- Noodcommunicatie: hoe blijf je gewaarschuwd? — Hoe je gewaarschuwd blijft als het net wegvalt.
Dit dossier is onderdeel van BRAMs Briefing.