6 survival skills die je echt nodig hebt (geen bushcraft)

Zoek “survival skills” op en je verdrinkt in vuur maken met een steen, paracord-knopen en zelfverdediging. Leuk voor in het bos, nutteloos als hier de stroom drie dagen uitvalt. Voor een realistische noodsituatie in Nederland en België, een lange stroomstoring, een dag zonder water, een evacuatie, is de lijst korter en saaier. En precies die saaie vaardigheden redden je. Deze zes staan op wat Denk Vooruit, het Rode Kruis en de Europese Commissie adviseren, niet op wat goed oogt in een YouTube-thumbnail.

1. Hoe maak je water weer veilig om te drinken?

Door het minimaal drie minuten te koken. Dat is precies het advies dat je via een NL-Alert krijgt als het kraanwater niet veilig is. Koken doodt bacteriën, virussen en parasieten, en dat is in de meeste noodgevallen genoeg. Wat koken niet doet: chemische vervuiling, brandstof, zout of zware metalen eruit halen. Ruikt of smaakt water chemisch, of komt het uit een onbekende bron met olie of bestrijdingsmiddelen erin, dan is koken niet genoeg en laat je het staan.

De meeste mensen slaan flessen in en denken dat ze klaar zijn. Reken eerst uit hoeveel je nodig hebt: 3 liter per persoon per dag, dus 9 liter voor 72 uur, voor een gezin van vier 36 liter. En weet hoe je water veilig maakt voor het geval die voorraad eerder op is dan de storing voorbij.

2. Hoe blijf je warm als de verwarming uitvalt?

Door één ruimte te kiezen en die warm te houden, niet je hele huis. Je cv-ketel heeft stroom nodig om te branden, dus bij een stroomstoring valt je verwarming stil, ook midden in de winter. Sluit je in één kamer op, houd de deuren dicht, kleed je in lagen en isoleer waar je warmte verliest: handen, voeten, hoofd. Brandweer Nederland geeft precies dit advies, met één belangrijke aanvulling: blijf ventileren.

En hier zit de skill die levens kost als je hem niet hebt. De reflex van veel mensen is om een barbecue, een terrasverwarmer of een aggregaat naar binnen te halen om op te warmen. Doe dat nooit. Die geven koolmonoxide af, een gas dat je niet ziet, niet ruikt en niet hoort, en dat in een afgesloten ruimte binnen een uur dodelijk kan zijn. In Nederland sterven er elk jaar 10 tot 15 mensen aan koolmonoxide, en bij koud weer met dichte ramen loopt dat risico op. Een barbecue hoort buiten, punt. Stook je toch met vuur of brandstof, hang dan een koolmonoxidemelder op met de norm NEN-EN 50291 op de verpakking.

3. Hoe kom je aan betrouwbare informatie zonder netwerk?

Met een radio op batterijen of met een zwengel, niet met je telefoon. NL-Alert en BE-Alert, de officiële waarschuwingen van de overheid, lopen via het mobiele netwerk. Valt dat weg, en bij een grote stroomstoring gebeurt dat, dan komt de waarschuwing niet bij je aan. Een batterijradio blijft het wel doen. Zoek nu alvast de frequentie van de rampenzender in jouw regio op en schrijf hem op papier, want opzoeken kan straks niet meer.

Twee dingen die de meeste mensen verkeerd doen. Ze bellen 112 bij een stroomstoring: niet doen, dat is geen acute noodsituatie, en al dat bellen kan het netwerk overbelasten waardoor echte noodoproepen niet meer doorkomen. En ze kopen online “krachtige” radio’s volgens Amerikaanse regels om met familie of buren contact te houden. Dat mag hier niet. Wat in Nederland en België vergunningvrij mag, is PMR446, met maximaal 0,5 watt. Genoeg om binnen een wijk contact te houden, zonder abonnement en zonder gedoe.

4. Weet jij hoe je je water, gas en stroom afsluit?

De meeste mensen niet, en dat is een probleem zodra er iets lekt of misgaat. Zoek vandaag drie dingen op in je huis: de hoofdkraan van het water, de gasafsluiter en de meterkast met je groepen. Weet niet alleen waar ze zitten, maar ook hoe je ze dichtdraait of uitschakelt. Het Rode Kruis zet dit niet voor niets op de lijst: bij een gaslek of een leidingbreuk telt of je het in seconden kunt afsluiten, niet of je het ergens hebt opgezocht terwijl het water al binnenstroomt.

5. Welke EHBO moet je echt kunnen?

Twee dingen, los van wat er verder in je verbanddoos zit: een ernstige bloeding stelpen en iemand die bewusteloos is maar wel ademt in de stabiele zijligging leggen. Dat zijn de handelingen waarmee je iemand in leven houdt tot de hulpdiensten er zijn. Een EHBO-doos met gebruiksaanwijzing staat in elk noodpakketadvies, maar in het moment zelf lees je geen handleiding, dan doe je het of je doet het niet.

Leer het daarom een keer echt, met je handen, via een EHBO-cursus van het Rode Kruis. Een avond oefenen weegt zwaarder dan tien artikelen lezen, dit artikel inbegrepen.

6. Waarom is een afspraak met je buren een overlevingsskill?

Omdat voorbereiding die alleen in jouw hoofd zit, wegvalt op het moment dat jij er niet bent. Maak een kort noodplan voor je huishouden: wie doet wat, waar liggen de spullen, en waar spreek je af als het netwerk plat ligt en bellen niet lukt. Spreek één vast ontmoetingspunt af dat iedereen uit zijn hoofd kent. Het Rode Kruis noemt je sociale netwerk minstens zo belangrijk als je voorraad, en terecht: in een crisis deel je spullen, informatie en een oogje in het zeil met de mensen om je heen. Een buur die weet dat jij water hebt en jij die weet dat zij een EHBO-diploma heeft, is meer waard dan een kast vol gear.

Geen van deze zes vraagt om dure spullen of een weekend in het bos. Ze vragen om een uur aandacht en af en toe oefenen. Begin met de makkelijkste: reken vanavond uit hoeveel water jouw huishouden nodig heeft, en zoek je hoofdkraan op. Daarmee sta je al verder dan de meeste huishoudens in Nederland en België.

Blijf scherp.